Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Yavuz Selim Sağlam, uyardı.
“Kriz derinleşebilir”
Yaklaşan Kurban Bayramı için şimdiden tedbir alınması gerektiğini anlatan Prof.Dr.Yavuz Selim Sağlam, “Et krizi geçen bayramda tetiklendi. Gebe hayvanlar kesildi. Vatandaşın ihtiyacı olan kurbanlıklar şimdiden, dış ülkelerden ithal edilmeli. En az 300-500 bin baş kurbanlık ithal edilmeli. Bunlar yapılmazsa, bayramda fiyatlar artacak, ne var ne yok tüm varlığımızı da kurban de kesip kurtulacağız. Kriz iyice derinleşecek.”ifadelerini kullandı.
İrfan TARAKÇIOĞLU
ALBAYRAK
18.08.2010
Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Yavuz Selim Sağlam, Türkiye’nin artan nüfusuna karşılık, hayvan varlığını koruyamadığını, önümüzdeki kurban bayramında da tedbir alınmaması durumunda krizin iyice derinleşeceğini söyledi.
Sağlam, Türkiye nüfusunun son 30 yılda yüzde 50 oranında artmasına rağmen, büyükbaşta yüzde 50, küçükbaş hayvan varlığında ise yüzde 100’ü aşan oranda azalma olduğunu, artan hayat standardı, aile tipi tüketimden toplu tüketime talebin artması, hayvancılıkla uğraşan nüfusun yüzde 73’ten yüzde 30’lara düşmesi, her yıl artan turist sayısı ve buna paralel olarak artan et ihtiyacının karşılanamadığını bildirdi.
Prof.Dr.Sağlam, Ramazan ayı ile birlikte tırmanışa geçen et krizinin önlenebilmesi için, en az 5 yıl süreyle dişi hayvan kesiminin yasaklanması ve sıkı takibi, dişi hayvan üretiminin teşvik edilmesi, en az 100 baştan başlayan 500 ve bin başlık çiftliklerin teşvik edilmesi, geçici olarak, et ithalatı, etçi besi hayvanı ithali, uzun süreli damızlık büyükbaş, küçükbaş ithali ve besiciye dağıtımı gibi çözüm önerileri sundu.
NÜFUS ARTTI
Türkiye nüfusunun 1980’de 45 milyon, büyükbaş hayvan varlığının 15-16 milyon , küçükbaşhayvan varlığının ise 60 milyon( 45 milyonu koyun 15 milyonu keçi) olduğunu anlatan Sağlam, “Bugün nüfus 70 milyon, sığır varlığı 10 milyon civarında veya altında,( 9,8milyon), küçükbaş hayvan sayısı ise 25 milyon civarında (20milyon koyun, 5 milyon keçi). Rakamlara baktığımızda nüfus yüzde 50 artmış ancak buna karşın büyükbaş hayvan varlığı yüzde 50, küçükbaş hayvan sayısı ise yüzde 100’den daha fazla azalmış durumdu.
Kısacası talebi karşılayacak hayvan varlığımız yoktur.”dedi.
Prof.Dr. Sağlam, 1980’li yıllarda ülkenin et ihtiyacı ağırlıklı olarak günlük aile bazındaydı. Bugün ise 80’den sonraki 30 yılda turizm bölgelerinin toplu et ihtiyacı arttı. 20 milyon turist getiriyoruz, seviniyoruz ama et ihtiyacını karşılayamıyoruz. Toplu et tüketimi yapan yurtlar, üniversiteler, yemek fabrikaları, büyük oranda et talep etmeye başladı. Toplum hergün et tüketiyor. Türkiye’de 30 yıl önce 67 devlet hastanesi vardı. Bugün ilçelerde bile devlet hastaneleri mevcut. Bunların talepleri arttı. Toplumun refah seviyesi yükseldi, et tüketimi de arttı. Talep artarken, arz azaldı.
VARLIK NİYE AZALDI
Hayvan varlılığının azalması konusunda da bilgiler veren Prof.Dr.Sağlam, “Köyden kente hızlı bir göç oldu. 80’de nüfusun yüzde 73’ü hayvancılıkla uğraşırken, bu gün bu rakam 30’lara düştü. Hayvancılık bitti. Bugün et fiyatları yüksek görünüyor ama bu ülkede bir zamanlar 1 litre süt, sudan ucuz idi. Besici hayvanını EBK’ya götürüyordu, kesilmiyordu. Geçmiş yılların hatalı politikaları, üretimden uzaklaşma, tüketimdeki patlama, et krizi ile karşı karşıya bıraktı.” diye konuştu.
ÇÖZÜM NE?
“Konunun çözümü için ülke içerisinde yapılması gerekenlerin başında hemen dişi hayvan kesimini 5 yıl süreyle yasaklanması geliyor”diyen Sağlam, “Bu yasağı kağıt üzerinde değil, uygulayarak yapmalıyız. Gebe hayvan kesmek yasak ama kurban bayramlarında gebe hayvanlar kesildi. Sözde değil, ciddi olarak, yasakla birlikte teşviki getirmek, hayvan başına teşvik vermek gerekir. Hem büyükbaş hayvan da hem de küçükbaş da. Hedef 15 milyon büyükbaş, 30 milyon koyun olana kadar sıkı sıkıya uygulamak gerekir. ”şeklinde konuştu.
Sağlam, çözüm önerilerine sıraladığı konuşmasına şöyle devam etti: “Türkiye genelinde ülke içerisinde 100-500 ve bin başlık veya daha fazla sayıyı barındıran hayvan işletmesi kuranların teşvik edilmesi bunu yaparken de yine ciddiyetle işin üzerinde durulması gerekir. Bu sorun ilçelerde ilçe tarım teşkilatının, illerde tarım teşkilatının çözeceği cinsten değil. Bu iş Başbakan düzeyinde ele alınması gerekir.”
Yabancı ülkelerde kırmızı etin kilosunun 4,5 beyaz etin kilosunun ise 2 dolar civarında olduğunu anlatan Sağlam, şunları söyledi:“Yabancı heyetler geliyor, onlarla konuşuyoruz. Örneğin Amerika’da 105 milyon büyükbaş hayvan mevcudu var. Bunun yüzde 50’sini bin işletme besliyor. Amerika ziyaretlerimizde 50 bin büyükbaşlık, 18 bin küçükbaş hayvan barındıran, 6 bin süt ineği barındıran çiftlikleri gördük. Artık 3-5 inekle olmuyor. “ifadelerini kullandı.
Krizin çözümü için geçiçi olarak, et ithalatı, etçi besi hayvanı ithalinin de yapılabileceğini kaydeden Prof.Dr.Sağlam, “Ancak bu uzun süreli olmamalı. Damızlık büyükbaş, küçükbaş uzun süre ithal edilmeli. Bunu isteyen çiftçilere de dağıtımı yapılmalı”
ŞİMDİDEN KURBAN UYARISI
Kurban Bayramı’nın yaklaştığını da hatırlatan Prof. Dr. Yavuz Selim Sağlam, şunlara dikkat çekti: “Kurban Bayramı yaklaşıyor. Şimdiden tedbir almalı.
Et krizi geçen bayramda tetiklendi. Vatandaşın ihtiyacı olan kurbanlıklar şimdiden, dış ülkelerden ithal edilmeli. En az 300-500 bin kurbanlık ithal edilmeli. Bunlar yapılmazsa, bayramda fiyatlar artacak, ne var ne yok tüm varlığımızı da kurban de kesip kurtulacağız. Kriz iyice derinleşecek”.
